॥ શ્રી સ્વામિનારાયણો વિજયતે ॥

ભગવાન સ્વામિનારાયણનાં

॥ વચનામૃત ॥

Vartal-5: One Should Not Perceive Māyā in God; Performing Similar Service

Nirupan

Question: You have talked about believing the Satpurush as one’s ātmā. But he is divine, free of all faults and above the influence of māyā, whereas we are full of base instincts, faults, worldly desires and attachment for our bodies. So how can one believe the Satpurush as one’s true form. Isn’t it hypocritical to do so?

Answer: Shriji Maharaj says in Vachanamrut Vartal-5 that even though the worshipper is engulfed by māyā, God he worships is above māyā, so ultimately he, too, will overcome the influence of māyā. If one truly believes God to be free of all faults, then one becomes fault-free also. Still, we have to be vigilant. Believing ourselves to be fault-free like the Satpurush and above the influence of māyā is not an excuse to forsake our vows and lapse in our duties. It is not an excuse to behave without restraint. Always focus on the Satpurush. How does he live and act? Yogiji Maharaj was such a Satpurush, yet his life exemplified dharma, gnān, vairāgya and bhakti. He never even casually lapsed in his duties and devotion.

Hypocrisy is believing oneself to be ātmā and the Satpurush to be above all influence of māyā and base instincts and then using this understanding as an excuse to indulge in improper behaviour. But believing the Satpurush to be one’s true form and at the same time making sincere efforts to overcome our faults and base instincts is not hypocrisy. In this way, such persistent effort will make us brahmarup.

[Divine Memories - Part 3/104]

પ્રશ્ન: “આપ સત્પુરુષને પોતાનો આત્મા માનવાની વાત કરી પણ સત્પુરુષ તો અમાયિક-દિવ્ય-ગુણાતીત-નિર્દોષ છે, જ્યારે અમે તો અનેક પ્રકારના સ્વભાવ-દોષ-પ્રકૃતિ-વાસના દેહભાવથી ખરડાયેલા છીએ તો સત્પુરુષને પોતાનું સ્વરૂપ કેમ મનાય? અને એમ માનીએ તો દંભ જેવું ન ગણાય?”

સ્વામીશ્રી: “શ્રીજીમહારાજે વચ. વર. ૫માં કહ્યું છે કે ભજન કરનારામાં તો માયિક ગુણો હોય પણ જેનું ભજન કરે છે તેને માયાથી પર સમજે તો તે માયાથી પર થઈ જાય. જેનું ભજન કરે છે તેમાં દોષ નથી તેમ સમજે તો પોતે નિર્દોષ થઈ જાય. તેમ છતાં જાણપણું રાખવાનું. ‘સત્પુરુષ મારો આત્મા. સત્પુરુષમાં સ્વભાવ દોષ નથી અને એ મારું સ્વરૂપ છે. તેથી મારામાં પણ નથી. હું તો આત્મા. મને કંઈ અડતું નથી.’ એમ જ્ઞાન અને મહિમાના ઓથે નિયમધર્મ લોપવાના નથી. ગમે તેમ વર્તવાનું નથી. મોટાપુરુષ સામે જોવું. એ કેવી રીતે વર્ત્યા છે? કેવી રીતે વર્તે છે? યોગીજી મહારાજ સાક્ષાત્ પુરુષ હતા છતાં તેમના જીવનમાં ધર્મ, જ્ઞાન, વૈરાગ્ય, ભક્તિ એ બધું જ હતું. તેમના જીવનમાં નિયમ ધર્મની સહેજ પણ ગૌણતા ક્યારેય નથી આવી. તેથી સત્પુરુષને પોતાનું સ્વરૂપ માનવામાં વાંધો નથી.

“વળી ‘હું તે આત્મા છું. સત્પુરુષ મારું સ્વરૂપ છે તેથી મારામાં કામાદિક સ્વભાવો છે જ નહીં, મને કશું અડતું નથી.’ એમ માનીને મન ફાવે તેમ વર્તવું એ દંભ છે, પણ સત્પુરુષને નિર્દોષ સમજીને - તેમને પોતાનું સ્વરૂપ માનીને, જાણપણું રાખીને પોતાનામાં રહેલા સ્વભાવ-દોષો ટાળવાનો પ્રયત્ન કરવો એ દંભ નથી. એમ પ્રયત્ન કરતાં કરતાં જ બ્રહ્મરૂપ સત્પુરુષરૂપ થઈ જવાય.”

[જેવા મેં નિરખ્યા રે - ભાગ ૭/૬૫]