Sādhanadhārā
Mangalam
Sākṣhād-brahmaswarūpe prakaṭa-guruvare prītikāṣhṭhām vidhāya,
Sangena svātmamadhye swayamapi cha tathā brahmabhāvam pradhāya;
Kāryā tatraiva bhaktyā prakaṭa-hari-sudhīrdivyabhāvam nidhāya,
Sevyo brahmasthadevo bhavabhayataraṇe svāminārāyaṇo’yam. 425
Ājnyopāsana-sadbhāvapakṣhā hi jīvajīvanam;
Dehi nishchala-niṣhṭhārtham-akṣharapuruṣhottame. 426
Kṛupāsādhyo’kṣharapuruṣhottamah
Dayārṇavah kṛupāsādhyah prasādāt sulabhā kṛupā;
Brahmabhāvāt prasīdechcha hyakṣharapuruṣhottamah. 427
Brahmabhāva-vaibhavah
Tasmāddhi brahmabhāvo’yam samyagiha nirūpyate;
Sarva-sādhanarāshistu yasminnantargatah sadā. 428
Yadvaibhavāt parā shāntih karmā’lepo’pyavāpyate;
Sukarah karma-yogashcha dehabhāva-nivāraṇā. 429
Swajane mamatā’bhāvah strīviṣhayādināshanam;
Parabhaktyadhikāritvam jīvanmuktyanubhāvanam. 430
Divyabhāvo’kṣharaprāptirityādi sahajam bhavet;
Ihochyate brahmabhāvo brahmasangaprabhāvitah. 431
Brahmabhāvavyākhyā
Brahmaguṇasamāvāptirbhaktaye parabrahmaṇah;
Brahmaprasangajā divyā kīrtitā brahmarūpatā. 432
Gurorjnyānamiva jnyānam vartanamapi tatsamam;
Dehārpaṇam tathā bhaktau brahmātmaikyam taduchyate. 433
Jīveshvarāṇām brahmatah tattvato bhedah
Veddhavyam bhidyate veddhuh sāhityam bhedayojakam;
Titīrṣhoh setubhedāchcha shrutyuktam brahma bhidyate. 434
Matijātiguṇasthāna-kālasthityādi-sāmyatah;
Sauhārdyādvā’vinābhāvād bhinne’pyekatva-bhāṣhaṇam. 435
Evam jīveshvarā nityam bhinnāh swarūpato’pi te;
Brahmaguṇādisāmyena tadaikyapadabhājinah. 436
Sāmānādhikaraṇyantu sameṣhvapi bhaved guṇaih;
Pitrādau devabhāvādau bhinne’pi bhāvayojanā. 437
Sāmyādāvevakārasya prasiddherlokavedayoh;
Brahmaiva bhavatītyādau tathaivārtho na chā’nyathā. 438
Ittham sarvaikya-shabdeṣhu kuryādarthavidhim tathā;
Yathā’kṣharātmanornaiva swarūpaikya-prasanjanam. 439
Anyathā panchabhedānām proktānām hariṇā swayam;
Sarva-shāstra-prasiddhānām khaṇḍanātsyādanarthadhīh. 440
Gītāyām brahmabhāvavarṇanam
Viṣhīdan kṛupayā’’viṣhṭo hyashrupūrṇākulekṣhaṇah;
Brahmabhūtah prasannā’’tmā yathā bhavet tathā jagau. 441
Sthitaprajnyo dvitīyasthastṛutīye hyātmatṛuptatā;
Tattvadarshī plavo jnyānī turye brahmāgnisannibhah. 442
Panchame jnyānavāchyah syād munirmuktashcha paṇḍitah;
Sthirapradīpavachchetā yogī ṣhaṣhṭhopavarṇitah. 443
Saptame svātmatulyo’yam jnyānishabdena kīrtitah;
Smṛutah praṇavarūpeṇa vyāharaṇe’ṣhṭame punah. 444
Paropayamanopāyo dashame buddhiyogatah;
Jnyānadīpopamo nityam ramate paramātmani. 445
Dvādashoktah priyo bhakto guṇātītashchaturdashe;
Sarvādhyāyopasamhāre brahmabhūto’ntime punah. 446
Evam sarvāsu gītāsu brahmasthiti-nirūpaṇāt;
Brahmaṇo mānavam rūpam brahmabhāvāya siddhyati. 447
Brahma-sarvaguṇā’vāptistadbhāve naiva vānchhitā;
Kalyāṇe tūpayuktā ye tadguṇamātrasangrahāt. 448
Kāryā’’khyānādapūrvatvam brahmabhāvasya sidhyati;
Anyathā syād vidhir-vyarthastadbhāva-pratipādakah. 449
Parabrahmaṇi bhaktim tu brahmabhāvo’pyapekṣhate;
Kimapi sādhanam bhaktim vinā naiva prasidhyati. 450
Ekāntikadharmah
Dharmo jnyānam cha vairāgyam bhaktish-chaitaistribhiryutā;
jJnyeya ekāntiko dharmah prabhuprasāda-sādhanam. 451
Ayam bhāgavato dharmah sambandhāduchyate hareh;
Yasya sansthāpanārthāya sambhavastu hareriha. 452
Asmāddhi sutarām nyūnā dharmā varṇā’’shramochitāh;
Kevalā bhaktihīnāshcha bhagavadyoga-varjitāh. 453
Bhaktereveha prādhānyam dharmādikachatuṣhṭaye;
Bhakterangatayaivaiṣhām sādhanatvaprabodhanāt. 454
Dharmah
Ājnyā harerguroshchaiva sadāchārādirūpiṇī;
Shāstrā’’deshā’’tmako dharmo vidhiniṣhedha-lakṣhaṇah. 455
Brahmacharya-gṛuhasthau cha vānaprasthastathā yatih;
Chatvār āshramā hyete vyavasthātah prakīrtitāh. 456
Viprah kṣhatrashcha vaishyashcha shūdrashcheti chatuṣhṭayam;
Varṇavibhajanam proktam sarvābhyudayahetukam. 457
Shreṣhṭho na brāhmaṇo jnyeyo jātyaiva ched guṇairvinā;
Naiva shūdrah kaniṣhṭhashcha jātyā mithyāmatirhi sā. 458
Sadāchārādiniṣhṭho yah kvāpi varṇasthito bhavet;
Sa eva sādhurmantavyah shreṣhṭhashcha dhārmiko budhaih. 459
Sagarāmādayah shreṣhṭhāh sādhavo dhārmikā matāh;
Brāhmaṇavachcha pūjyāste jātyā shūdrā hi yadyapi. 460
Jnyānam
Brahmarūpātmarūpādyā ātmaniṣhṭhādayastathā;
Upadeshe prayuktā ye paryāyāh pāribhāṣhikāh. 461
Āvṛuto’nyā’napekṣho yah svāvaraṇanivāraṇe;
Shaktashchettatkatham bandho hyashakto’nyamapekṣhate. 462
Sa chā’nyah paramātmā vā sākṣhād-brahmātmako guruh;
Ato nā’’tmasamuddhāro vinā tau shakyasambhavah. 463
Sachchhabdenā’kṣharam grāhyam tattvam syād brahmabhāvanā;
Brahmarūpah sthitastasmin etādṛugātmavāniha. 464
Brahmavibhāvanā’’dhikyāt parabrahma-suyogatah;
Vishiṣhṭā hyātmaniṣhṭheyam hariṇā pratipāditā. 465
Ahamātmā’smyaham brahma brahmarūpe mayi prabhuh;
Iti sākṣhād brahmayogād yo bhāvah sā’’tmarūpatā. 466
Yā paramātmayogena shūnyā cha brahmabhāvatah;
Nirbījā vifalā proktā sabījobhayayogayuk. 467
Evam hi nishchite yatra kevalā’’tma-nirūpaṇam;
Tatrāpi hyubhayam grāhyam tadvinā tadabhāvatah. 468
Ādhikyamapi nā’smākam parabodhārthamuchyate;
Siddhānte tūbhayam bhāti nā’to’dhikapadaiṣhaṇā. 469
Evam vishiṣhyate’pūrvā sahajānandabodhitā;
Yā brahmarūpiṇī proktā hyātmaniṣhṭhā vacho’mṛute. 470
Vairāgyam
Brahmaparātmabhinneṣhu rāgābhāvo virāgatā;
Jnyānām’shasahitā nityam bhaktyupakāriṇī bhavet. 471
Bhakteryadvardhakam taddhi bhakto vairāgyamāpnuyāt;
Duṣhṭam tadanyathā mogham shreyo’varodhakam tyajet. 472
Bhaktih
Bhaktistu sahajānande māhātmyajnyānabhūṣhitā;
Divyā’nanyā parā prītirlaukika-bhāva-varjitā. 473
Bhaktirnānāvidhā proktā shravaṇa-kīrtanādikā;
Bhaktā’bhiruchibhedāddhi tatra vaividhya-darshanam. 474
Āshrayopāsanādhyāna-sevādikam cha yad bhavet;
Bhaktivisheṣharūpam tat parā’’tmaprītisanbhṛutam. 475
Sarvakartā samutkṛuṣhṭah sākṛutih prakaṭah sadā;
Ityādigurulabdhā dhīrjnyeyā harerupāsanā. 476
Pratyakṣhabhaktirevoktā shreṣhṭhā kṛutsnafalapradā;
Nārāyaṇaswarūpe’to guruharau vidhīyate. 477
Guruhari-prasanna-taupayika-sādhanā’ntara-sangrahah
Heyah kevalatarkastu divyatattvasu-nirṇaye;
Aprasarādashaktatvād anekā’ntā’rtha-bodhakāt. 478
Dustarkah sutarām heyah kubuddherjāyate yatah;
Haṭhādajnyānato vā’pi durāshayāchcha satyahā. 479
Swayam pratiṣhṭhayā hīnāt siddhāntasthāpanam kutah;
Satyam na mṛugyate tarkairmārgitam hi dṛuḍhāyate. 480
Shraddhādārḍhyāya sattarkah shāstragurvanugah punah;
Shraddhāmūlah puraskāryo gurvādeshānna chā’nyathā. 481
Indriyasamyamo māyā-vikārādividāraṇam;
Ekānta-dharma-puṣhṭishcha svātmani brahmarūpatā. 482
Māhātmyasahitah samyannishchayah paramātmanah;
Mokṣhah sarvārthasiddhirhi pratyakṣha-brahma-sangatah. 483
Paramaikāntiko bhaktah sādhuh satpuruṣhashcha san;
Ekāntiko guruh sākṣhād mahāpuruṣh ādibhih. 484
Ekamevākṣharam brahma mokṣhopāyatayā dhruvam;
Vachanāmṛutavākyeṣhu nānāshabdaih pradarshitam. 485
Utsāho’bhyasanam dhairyam vishvāsah saiyamo balam;
Suhṛudbhāvastathaikyam cha dāsatvam gurusevanam. 486
Prārthanā cha mumukṣhā cha sahashcha guṇagrāhitā;
Prāptyādikā’nusandhānam antardṛuṣhṭistathā’’hnikam. 487
Etāni sādhanāni syurguruprasannatā yatah;
Sākṣhād brahmaprasangastu teṣhvapi pramukham bhavet. 488
